27 Mayıs 2026 Editör 8 dakika okuma
Derin döngü akü nedir? Derin döngü akü (deep cycle / derin çevrim akü), kapasitesinin büyük bölümü boşaltılıp tekrar şarj edilse bile zarar görmeden binlerce kez bu çevrimi tekrarlayabilen aküdür. Marş aküsünün aksine kısa süreli yüksek akım değil, uzun süreli kararlı akım vermek için tasarlanır. Bu nedenle güneş enerjisi depolama, karavan, tekne ve yedek güç sistemlerinin temel akü tipidir.
Battery Council International (BCI) sınıflandırmasına göre derin döngü aküler, kalın plaka yapıları ve yüksek deşarj derinliği (DoD) dayanımıyla marş akülerinden ayrılır; modern lityum demir fosfat (LiFePO4) kimyası ise bu kategoride %80-100 DoD seviyesinde 3.000 ila 6.000+ çevrim sunarak derin döngü teknolojisinin bugünkü standardını oluşturur. (Sektör datasheet verileri ve Battery University, Mayıs 2026)
ℹ️
Kısaca Marş aküsü "sprinter" gibidir: bir anda yüksek akım verir ama derin deşarja dayanmaz. Derin döngü akü ise "maraton koşucusu" gibidir: düşük-orta akımı uzun süre, defalarca verir.
Derin Döngü Akü Nasıl Çalışır? Bir akünün "derin döngülü" olup olmadığını belirleyen şey kimyasından çok iç mühendislik tasarımıdır. Derin döngü aküler, deşarj sırasında plaka malzemesinin dökülmesini (shedding) ve sülfatlaşmayı en aza indirecek şekilde üretilir. Bu sayede akü, kapasitesinin yarısından fazlası kullanıldığında bile yapısal bütünlüğünü korur.
Kalın plaka ve dayanıklı tasarım Kurşun-asit derin döngü akülerde plakalar, marş akülerine kıyasla yaklaşık 2-3 kat daha kalındır. Marş aküsündeki ince, sünger benzeri plakalar yüzey alanını artırıp anlık yüksek akım sağlar; ancak bu yapı derin deşarjda hızla yıpranır. Derin döngü akünün kalın ve yoğun plakaları ise tekrarlanan derin deşarja direnç gösterir. Lityum (LiFePO4) modellerde ise mekanik plaka kalınlığı yerine kimyasal kararlılık devreye girer: LiFePO4 hücreler, deşarj boyunca neredeyse düz bir voltaj eğrisi koruyarak %90 DoD seviyesine kadar 12,8V çıkışını stabil tutar.
Derin Döngü Akü ile Marş Aküsü Arasındaki Fark İki akü tipini karıştırmak, en sık yapılan ve en pahalıya mal olan hatalardan biridir. Yanlış tipte akü kullanımı erken arıza, düşük performans ve ömrün dramatik biçimde kısalmasıyla sonuçlanır. Aşağıdaki tablo iki tipin temel mühendislik farklarını özetliyor.
Özellik Marş (Starter) Aküsü Derin Döngü Akü Temel görev Kısa süreli yüksek akım (motor marşı) Uzun süreli kararlı akım Plaka yapısı İnce, çok sayıda (yüksek yüzey alanı) Kalın, dayanıklı (2-3 kat daha kalın) Tipik çevrim başına DoD %2-5 %50-80 (LiFePO4'te %80-100) CCA (soğuk marş akımı) Yüksek (~300-800A) Düşük (~100A civarı) Derin deşarjda davranış Hızla yıpranır Zarar görmeden tekrarlar İdeal kullanım Otomobil, kamyon, jeneratör marşı Solar, karavan, tekne, UPS, off-grid
⚠️
Sık yapılan hata Karavan veya tekne aksesuarlarını marş aküsüyle beslemek. Örneğin 10A çeken bir balık bulucu, marş aküsünü her gün %50 seviyesine indirirse akünün ömrü 5 yıldan ~1 yıla düşebilir. Bu tür süreklilik gerektiren yükler için mutlaka derin döngü akü kullanın.
Derin Döngü Akü Türleri Derin döngü aküler tek bir kimya değil, ortak bir tasarım felsefesini paylaşan bir akü ailesidir. Türkiye pazarında en yaygın dört tip şunlardır:
1. Sulu (Flooded) Kurşun-Asit En ekonomik seçenek ancak periyodik su takviyesi ve havalandırma gerektirir. OPzS tübüler modeller, telekom ve büyük ölçekli depolamada uzun çevrim ömrü sunar. Bakım gerektirmesi ve gaz çıkışı nedeniyle ev içi kullanımda tercih edilmez.
2. AGM ve Jel (VRLA) Bakımsız, sızdırmaz ve kapalı alanda güvenle kullanılabilen kurşun-asit türevleridir. Jel aküler genellikle daha derin deşarja, AGM ise daha yüksek anlık akıma uygundur. Hibrit AGM+Jel teknolojisiyle üretilen modeller, off-grid ve UPS uygulamalarında 12 yıla varan tasarım ömrü sunabilir.
3. Kurşun Karbon Negatif plakaya karbon eklenerek sülfatlaşmaya karşı direnci artırılmış gelişmiş kurşun-asit teknolojisidir. Kısmi şarj durumunda (PSoC) çalışmaya dayanıklıdır; bu da onu güneş enerjisi gibi her gün tam dolmayan sistemler için ideal kılar.
4. LiFePO4 (Lityum Demir Fosfat) Derin döngü teknolojisinin günümüzdeki zirvesidir. Yüksek enerji yoğunluğu, ~%50 daha hafif yapı, hızlı şarj kabulü ve düz deşarj eğrisiyle öne çıkar. IEC 62133 standardı uyarınca güvenlik testlerinden geçen LiFePO4 hücreler, kobalt içermediği için termal kararlılık ve uzun ömür açısından diğer lityum kimyalarından daha güvenlidir.
Kriter Kurşun-Asit (AGM/Jel) Kurşun Karbon LiFePO4 Önerilen DoD %50 %60-70 %80-100 Çevrim ömrü (~) 500-1.000 1.500-3.000 3.000-6.000+ Ağırlık Yüksek Yüksek Düşük (~%50 daha hafif) İlk maliyet Düşük Orta Yüksek Toplam sahip olma maliyeti Yüksek (sık değişim) Orta Düşük (10+ yıl ömür)
DoD ve Çevrim Ömrü İlişkisi Derin döngü akülerde en kritik kavram Deşarj Derinliği (DoD – Depth of Discharge) ile çevrim ömrü arasındaki ters orantıdır. Battery University verilerine göre bir aküyü daha sığ deşarj etmek (düşük DoD), kullanabileceğiniz toplam çevrim sayısını belirgin biçimde artırır.
Örneğin tipik bir kurşun-asit derin döngü akü %50 DoD'de 500-1.000 çevrim verirken, aynı akü her gün %80 DoD'ye kadar boşaltıldığında bu sayı 200 çevrime kadar düşebilir. LiFePO4 ise bu noktada oyunu değiştirir: %80-100 DoD'de bile 3.000'in üzerinde çevrim koruyarak hem daha fazla kullanılabilir enerji hem de daha uzun ömür sunar.
Gerçek dünya çalışma süresi nasıl hesaplanır? Bir derin döngü akünün bir cihazı ne kadar süre besleyeceğini şu formülle hesaplayabilirsiniz:
✅
Çalışma Süresi Formülü Süre (saat) = (Kapasite Ah × Voltaj × DoD × İnvertör verimi) ÷ Yük (W)
Örnek — 200W'lık bir buzdolabı:
✔ LiFePO4 12,8V 100Ah (%90 DoD, %95 invertör verimi): (100 × 12,8 × 0,90 × 0,95) ÷ 200 ≈ 5,5 saat
✔ AGM 12V 100Ah (%50 DoD, %95 invertör verimi): (100 × 12 × 0,50 × 0,95) ÷ 200 ≈ 2,85 saat
Aynı nominal kapasiteye sahip iki akü olmasına rağmen LiFePO4, daha yüksek kullanılabilir DoD'si sayesinde neredeyse iki katı çalışma süresi sağlar. İşte derin döngü akü seçiminde "100Ah eşittir 100Ah" varsayımının neden yanıltıcı olduğunun matematiksel kanıtı budur.
⚙️
Teknik Not Datasheet'lerdeki çevrim ömrü değeri, kapasitenin orijinal değerin %80'ine düştüğü noktayı (End of Life) ifade eder; akünün tamamen öldüğü an değildir. Ayrıca bu değer genellikle 1C deşarj ve kontrollü sıcaklıkta ölçülür. Sahada sıcaklık yönetimi kötüyse veya C-oranı yüksekse gerçek ömür etiket değerinin altına iner. Bu nedenle akü kadar şarj profili ve sıcaklık disiplini de belirleyicidir.
Derin Döngü Akü Kullanım Alanları ✔ Güneş enerjisi depolama: Off-grid ve hibrit sistemlerde günlük şarj-deşarj döngüsünün temel taşı.
✔ Karavan ve van life: Buzdolabı, aydınlatma, su pompası ve elektronik cihazların kesintisiz beslenmesi.
✔ Denizcilik: Sanal çapa (trolling motor), balık bulucu ve tekne aksesuarları.
✔ Yedek güç / UPS: Elektrik kesintilerinde ev ve iş yeri için yedekleme.
✔ Golf arabası ve UTV: Tekrarlanan derin deşarj gerektiren elektrikli araçlar.
Doğru Derin Döngü Akü Nasıl Seçilir? Seçim, kimya tercihinden önce yük profilinizi tanımlamakla başlar. Şu beş adımı izleyin:
✔ Günlük enerji ihtiyacını hesaplayın (Wh): Tüm cihazların watt × kullanım saatini toplayın.
✔ Otonomi gününü belirleyin: Güneşsiz/şarjsız kaç gün dayanması gerekiyor?
✔ Kimyaya göre DoD'yi uygulayın: Kurşun-asitte %50, LiFePO4'te %80-90.
✔ Sıcaklık ve montaj alanını değerlendirin: Soğuk iklimde ısıtmalı LiFePO4 avantaj sağlar.
✔ Toplam maliyeti yıl bazında karşılaştırın: Düşük ilk fiyat, sık değişimle pahalıya gelebilir.
🚨
Şarj cihazı uyumuna dikkat Jel, AGM ve LiFePO4 akülerin şarj voltaj profilleri farklıdır. Yanlış profille şarj, akünün ömrünü ciddi biçimde kısaltır. Özellikle LiFePO4 için CC/CV profilli, lityum uyumlu şarj cihazı kullanın.
Mullinix 12.8V 100Ah LiFePO4 Akü (LCD) Dahili BMS, LCD göstergesi ve derin döngü tasarımıyla solar, karavan ve yedek güç sistemleri için ideal. Yüksek DoD dayanımı ve binlerce çevrimlik ömrüyle uzun vadede en düşük sahip olma maliyetini sunar.
DoD, SoC, SoH Nedir? Akü Terimleri Rehberi Deşarj derinliği, şarj durumu ve sağlık durumu kavramlarını formüllerle derinlemesine öğrenin.
Akü Seçerken Bilinmesi Gerekenler: 8 Kritik İpucu C10/C100 kapasitesi, DoD ve sıcaklık etkisi dahil akü seçiminin tüm kritik noktaları.
Sıkça Sorulan Sorular Derin döngü akü ile normal akü arasındaki fark nedir? Normal (marş) akü, motoru çalıştırmak için kısa süreli yüksek akım verir ve yalnızca %2-5 oranında boşaltılacak şekilde tasarlanır. Derin döngü akü ise kalın plakaları sayesinde kapasitesinin %50-80'i (LiFePO4'te %100'e kadar) defalarca boşaltılıp şarj edilse bile zarar görmez. Süreklilik gerektiren yükler için derin döngü akü şarttır.
Derin döngü akü kaç saat dayanır, nasıl hesaplanır? Çalışma süresi = (Kapasite Ah × Voltaj × DoD × invertör verimi) ÷ Yük (W) formülüyle bulunur. Örneğin 12,8V 100Ah bir LiFePO4 akü, %90 DoD ve %95 invertör verimiyle 200W'lık bir cihazı yaklaşık 5,5 saat besler. Aynı kapasitedeki bir AGM akü ise %50 DoD sınırı nedeniyle yalnızca ~2,85 saat dayanır.
Solar sistem için kurşun-asit mi LiFePO4 derin döngü akü mü seçmeliyim? Bütçeniz kısıtlıysa ve sistem nadiren kullanılıyorsa AGM/jel uygun olabilir. Ancak günlük şarj-deşarj yapan, ağırlık ve alanın önemli olduğu, uzun ömür beklenen sistemlerde LiFePO4 daha mantıklıdır: ~%50 daha hafiftir, daha yüksek DoD sunar ve 10+ yıllık ömrüyle yıl bazında toplam maliyeti düşürür. Sık döngü = LiFePO4 lehine güçlü gerekçe.